Machineverordening 2027: wat verandert er voor hijsmiddelen en takels?

Vanaf 20 januari 2027 vervangt de Machineverordening (EU) 2023/1230 de Machinerichtlijn 2006/42/EG. Die verordening geldt niet alleen voor machines, maar ook voor hijsgereedschap zoals hijsbanden, rondstroppen en sluitingen, en voor hijskettingen. De korte versie: hijsmiddelen die je al hebt, mag je gewoon blijven gebruiken. De technische eisen voor hijsgereedschap blijven grotendeels gelijk. Wat verandert, zit vooral in de papieren die bij een nieuw product horen. En wie zelf iets bouwt of verbouwt, is sneller fabrikant dan hij denkt.

Wanneer gaat de Machineverordening in?

De Machineverordening is van toepassing vanaf 20 januari 2027. Op die dag wordt de Machinerichtlijn ingetrokken. Er is geen periode waarin je mag kiezen: een product dat vanaf die datum voor het eerst in de EU op de markt komt, moet aan de verordening voldoen.

Lees je ergens 14 januari 2027? Die datum stond in de eerste publicatie van de verordening en is later met een rectificatie gecorrigeerd naar 20 januari 2027.

Anders dan de richtlijn is dit een verordening. Ze geldt dus direct in alle EU-landen, zonder dat Nederland haar eerst in eigen wetgeving hoeft om te zetten.

Valt jouw hijsmiddel eronder?

Waarschijnlijk wel. De verordening noemt naast machines een aantal verwante producten, waaronder hijs- of hefgereedschap en kettingen, kabels en banden.

Product	Valt onder de verordening als
Elektrische kettingtakel, portaalkraan	Machine
Handkettingtakel, rateltakel	Machine. Ook een samenstel om lasten te heffen dat alleen met spierkracht werkt, geldt als machine.
Hijsband, rondstrop, sluiting, hijsoog, hijsbalk	Hijs- of hefgereedschap: alles wat los van de machine tussen de machine en de last zit, of op de last zelf, inclusief stroppen en de onderdelen daarvan
Hijsketting	Ketting die is ontworpen voor hijs- en hefdoeleinden

Wat verandert er voor hijsmiddelen en takels?

	Machinerichtlijn (tot 20 januari 2027)	Machineverordening (vanaf 20 januari 2027)
Verklaring	EG-verklaring van overeenstemming	EU-conformiteitsverklaring. Die mag ook via een internetadres of code in de gebruiksaanwijzing te vinden zijn en blijft dan minstens tien jaar online.
Gebruiksaanwijzing	Meegeleverd, in de praktijk meestal op papier	Mag digitaal. Je moet hem kunnen downloaden, printen en opslaan, en hij blijft minstens tien jaar online. Vraag je er bij aankoop om, dan krijg je hem binnen een maand gratis op papier.
Contactgegevens fabrikant	Naam en adres	Naam, postadres en daarnaast een website, e-mailadres of andere digitale contactgegevens
Zelf aanpassen	Niet apart geregeld	Wie een machine of verwant product substantieel wijzigt, geldt als fabrikant
Sterkte hijsgereedschap	Gelijk gebleven: in de regel een gebruikscoëfficiënt van 5 voor staalkabel met eindverbindingen, 4 voor kettingen en 7 voor textiele banden en stroppen
Markering hijsgereedschap	Gelijk gebleven: de maximale werklast en, waar nodig voor veilig gebruik, het materiaal staan op het gereedschap of op een stevig bevestigd label

Wat blijft hetzelfde?

• Je bestaande hijsmiddelen. De verordening gaat over het op de markt brengen van nieuwe producten, niet over wat je al in gebruik hebt. Niemand hoeft hijsbanden of takels te vervangen vanwege 20 januari.
• Producten die al in de winkel liggen. Een product dat vóór 20 januari 2027 volgens de Machinerichtlijn in de handel is gebracht, mag daarna nog worden verkocht. Het telt per exemplaar: wanneer kwam dit ene product voor het eerst op de EU-markt?
• Gebruik en keuring. Hoe je hijsmiddelen gebruikt en hoe vaak je ze laat keuren, staat in het Arbobesluit. De Machineverordening richt zich op fabrikanten, importeurs en verkopers en verandert daar niets aan.
• De CE-markering. Ook onder de verordening draagt een conform product de CE-markering.

Zelf gebouwd of aangepast? Dan ben je misschien fabrikant

Dit is voor bedrijven de belangrijkste verandering. De verordening zegt het nu met zoveel woorden: wie een machine of verwant product substantieel wijzigt, wordt als fabrikant gezien. Daarnaast is iemand die een product voor eigen gebruik maakt en in gebruik neemt, ook fabrikant.

Een wijziging is substantieel als de fabrikant hem niet heeft voorzien, hij de veiligheid raakt door een nieuw gevaar of een groter risico, en er daardoor extra beveiliging of extra maatregelen voor stabiliteit of sterkte nodig zijn. Denk aan situaties zoals:

• een eigen gelaste hijsbalk of hijsframe in gebruik nemen;
• een portaalkraan verhogen of verbreden buiten wat de fabrikant toestaat;
• een takel ombouwen of zwaarder belasten dan waarvoor hij is ontworpen.

Of jouw situatie echt substantieel is, hangt af van de risicobeoordeling. Is dat zo, dan moet je onder meer zorgen dat het product aan de verordening voldoet, de juiste conformiteitsbeoordeling doen en zelf een verklaring opstellen. Alleen particulieren die iets voor eigen gebruik wijzigen, vallen hier buiten. Voor professionele gebruikers geldt die uitzondering niet.

Wat moet je als gebruiker doen?

1. Niets vervangen. Je huidige hijsmiddelen blijven bruikbaar zolang ze bij de keuring worden goedgekeurd.
2. Controleer nieuwe aankopen. Koop je na 20 januari 2027, dan hoort er een EU-conformiteitsverklaring bij, of een EG-verklaring als het product al vóór die datum in de handel was. Kijk ook of de werklast op het hijsmiddel of het label staat.
3. Bewaar digitale handleidingen zelf. Werk je op plekken zonder internet, download de gebruiksaanwijzing dan direct en bewaar hem bij je keuringsgegevens. Wil je hem op papier, vraag er dan bij de aankoop om.
4. Kijk kritisch naar zelfbouw. Breng in kaart welke hijsbalken, frames of aangepaste takels je zelf hebt gemaakt of veranderd, en wie daar verantwoordelijk voor is.
5. Blijf keuren zoals je gewend bent. Je keuringsschema hoeft niet te veranderen.

Veelgestelde vragen

Moet ik mijn hijsbanden vervangen door de Machineverordening?

Nee. De verordening geldt voor producten die vanaf 20 januari 2027 voor het eerst op de EU-markt komen. Wat je al gebruikt, mag je blijven gebruiken zolang het wordt goedgekeurd.

Mag een winkel na 20 januari 2027 nog hijsmiddelen met een EG-verklaring verkopen?

Ja, als dat exemplaar vóór 20 januari 2027 volgens de Machinerichtlijn in de handel is gebracht.

Krijg ik nog een papieren gebruiksaanwijzing?

De fabrikant mag de gebruiksaanwijzing digitaal leveren. Vraag je er bij de aankoop om, dan moet hij hem binnen een maand gratis op papier sturen. Is een product ook bedoeld voor particulieren, dan krijg je de belangrijkste veiligheidsinformatie altijd op papier.

Verandert de keuring van hijsmiddelen?

Nee. De keuring valt onder het Arbobesluit, niet onder de Machineverordening.

Is een handkettingtakel ook een machine?

Ja. Een samenstel om lasten te heffen dat alleen met spierkracht werkt, valt in de verordening onder het begrip machine.

Vragen over jouw hijsmiddelen?

Heb je een verklaring of gebruiksaanwijzing nodig van een product dat je bij ons hebt gekocht, of wil je je hijsmiddelen laten keuren? Neem gerust contact met ons op. Een nieuwe takel of portaalkraan nodig? Bekijk onze takels of stel een kraan samen met de portaalkraantool.

Bronnen: Verordening (EU) 2023/1230, geconsolideerde tekst van 27 juli 2026, met name artikel 2 en 3 (toepassingsgebied en definities), artikel 10 (verplichtingen fabrikanten), artikel 18 (substantiële wijziging), artikel 51, 52 en 54 (intrekking, overgang en toepassing) en bijlage III, punten 4.1.2.5, 4.3.2 en 4.4.1. Laatst gecontroleerd op 8 november 2026. Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies.